Cholesterol cao có nguy hiểm không? Những biến chứng nghiêm trọng bạn không nên chủ quan

1. Cholesterol cao có nguy hiểm không? 

Nhiều người chỉ phát hiện cholesterol cao sau khi khám sức khỏe định kỳ vì bệnh hầu như không gây triệu chứng. Tuy nhiên, nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều bệnh tim mạch nguy hiểm khác.

2. Cholesterol là gì? 

Cholesterol là một loại chất béo (lipid) mềm giống như sáp, không tan trong nước và đóng vai trò thiết yếu trong việc xây dựng tế bào, sản xuất hormone cũng như hỗ trợ hoạt động của hệ thần kinh. Cơ thể tự tổng hợp phần lớn lượng chất này từ gan, phần còn lại hấp thu từ các loại thực phẩm có nguồn gốc động vật. Cholesterol bao gồm 2 loại chính: 

• LDL (Lipoprotein tỷ trọng thấp): Thường gọi là cholesterol xấu; nếu dư thừa sẽ bám vào thành mạch, gây xơ vữa động mạch và làm tăng nguy cơ đột quỵ.
• HDL (Lipoprotein tỷ trọng cao): Thường gọi là cholesterol tốt, ; giúp vận chuyển cholesterol dư thừa từ máu ngược về gan để đào thải ra ngoài. 

3. Cholesterol bao nhiêu là nguy hiểm? 

4. Triệu chứng

Cholesterol cao thường không có dấu hiệu nhận biết và chỉ được phát hiện thông qua xét nghiệm máu. Khi xuất hiện triệu chứng, đó thường là dấu hiệu của biến chứng tim mạch nguy hiểm. Vì vậy, kiểm tra sức khỏe định kỳ là cách hiệu quả để phát hiện sớm và kiểm soát cholesterol. 

• Mệt mỏi: Cảm giác mệt mỏi kéo dài không có nguyên nhân rõ ràng có thể liên quan đến cholesterol cao. Tình trạng này xảy ra do lưu thông máu bị cản trở, làm giảm lượng oxy và dưỡng chất đến các cơ quan trong cơ thể. Người bệnh có thể cảm thấy thiếu năng lượng, khó tập trung hoặc uể oải, ngay cả sau khi nghỉ ngơi.

• Đau đầu, chóng mặt: Người có cholesterol cao đôi khi gặp tình trạng chóng mặt hoặc cảm giác quay cuồng, đặc biệt khi đứng lên đột ngột. Triệu chứng này xuất hiện do mảng bám làm hẹp động mạch khiến dòng máu lên não bị gián đoạn. Chóng mặt thường kèm theo cảm giác buồn nôn, mất cân bằng hoặc khó tập trung. Nếu xuất hiện thường xuyên, người bệnh cần đến bệnh viện thăm khám để xác định nguyên nhân và được điều trị sớm.

• Xuất hiện các nốt mỡ dưới da (u vàng): Các nốt mỡ dưới da (u vàng – Xanthoma) là những mảng hoặc nốt vàng nhỏ, thường thấy ở mí mắt, khuỷu tay, đầu gối hoặc gót chân. Xanthoma là kết quả của sự tích tụ cholesterol trong mô dưới da, do mức cholesterol trong máu quá cao. Mặc dù không gây đau nhưng những nốt u vàng có thể là dấu hiệu quan trọng để chẩn đoán tình trạng tăng cholesterol trong máu.

• Đau tức ngực, khó thở: Triệu chứng đau hoặc khó chịu ở vùng ngực thường do mảng xơ vữa làm hẹp mạch vành, làm giảm lưu lượng máu đến tim. Cơn đau ngực có thể xuất hiện khi gắng sức, căng thẳng hoặc ngay cả khi nghỉ ngơi, và có thể lan ra cánh tay, cổ hoặc hàm. Mức độ đau từ nhẹ đến nặng, thậm chí gây cảm giác bóp nghẹt ở ngực. Triệu chứng này thường là dấu hiệu của các vấn đề tim mạch liên quan đến cholesterol cao.

5. Các yếu tố gây nguy cơ của Cholesterol xấu

Các yếu tố có thể làm tăng nguy cơ của cholesterol xấu bao gồm:

• Chế độ ăn uống không lành mạnh: ăn chất béo bão hòa có trong sản phẩm làm từ động vật và chất béo trans (acid béo xấu) có trong một số bánh quy ngọt, bánh quy giòn và bắp rang bằng lò vi sóng có thể làm tăng cholesterol. Thực phẩm như thịt đỏ và sản phẩm từ sữa nguyên béo, cũng làm tăng cholesterol;
• Béo phì: Chỉ số cơ thể (BMI) ≥ 30 có nguy cơ tăng cholesterol;
• Ít vận động: tập thể dục làm tăng cholesterol HDL (“mỡ tốt”) trong cơ thể, đồng thời giảm khối lượng thành phần tạo nên cholesterol LDL (“mỡ xấu”) làm giảm nguy hại;
• Hút thuốc lá: gây tổn thương thành mạch máu, làm mỡ dễ tích tụ hơn. Hút thuốc lá cũng có thể làm giảm cholesterol HDL (“mỡ tốt”);
• Tuổi tác: khi lão hóa cơ thể sẽ có những thay đổi hóa học, từ đó làm tăng nguy cơ cholesterol cao. Ví dụ như khi lớn tuổi, khả năng loại bỏ cholesterol LDL (mỡ xấu) của gan sẽ giảm;
• Bệnh tiểu đường: tăng đường huyết góp phần làm tăng cholesterol nguy hiểm gọi là Lipoprotein tỉ trọng rất thấp (VLDL – mỡ xấu) và làm giảm cholesterol HDL (mỡ tốt). Tăng đường huyết còn làm tổn thương niêm mạc động mạch. 

6. Cách phòng tránh 

Cách phòng tránh cholesterol cao hiệu quả nhất là xây dựng lối sống lành mạnh, kết hợp ăn uống khoa học, tập thể dục đều đặn và kiểm soát cân nặng. Bạn có thể áp dụng các biện pháp cụ thể dưới đây để bảo vệ sức khỏe tim mạch. 

• Chế độ ăn uống lành mạnh

• Giảm chất béo xấu: Hạn chế tối đa mỡ động vật, nội tạng, thịt đỏ và các loại chất béo chuyển hóa có trong đồ chiên rán, thức ăn nhanh hoặc bánh kẹo nướng. 
• Tăng chất xơ hòa tan: Ăn nhiều yến mạch, các loại đậu, ngũ cốc nguyên hạt, trái cây (táo, cam, bưởi) và rau xanh giúp cản trở cơ thể hấp thu cholesterol. 
• Bổ sung chất béo tốt: Ăn cá béo (cá hồi, cá thu) khoảng 2 lần mỗi tuần, dùng dầu ô liu và ăn quả bơ hoặc các loại hạt (hạnh nhân, óc chó).

• Vận động và sinh hoạt khoa học

• Tập thể dục thường xuyên: Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày và khoảng 150 phút mỗi tuần cho các hoạt động như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội hoặc đạp xe để tăng lượng cholesterol tốt (HDL). 
• Giảm cân và giữ cân nặng hợp lý: Tránh để cơ thể thừa cân hoặc béo phì vì đây là nguyên nhân làm tăng mỡ máu. 
• Bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia: Ngừng hút thuốc lá giúp cải thiện đáng kể lượng cholesterol tốt, đồng thời tránh uống quá nhiều rượu bia. 
• Khám sức khỏe định kỳ: Nên kiểm tra máu định kỳ để theo dõi chỉ số mỡ máu và phát hiện sớm các bất thường.

 Kết luận

Cholesterol cao không gây triệu chứng rõ ràng nhưng có thể âm thầm làm tổn thương mạch máu trong nhiều năm. Nếu không được kiểm soát, tình trạng này có thể dẫn đến xơ vữa động mạch, nhồi máu cơ tim, đột quỵ và nhiều biến chứng nghiêm trọng khác. Khám sức khỏe định kỳ, duy trì lối sống lành mạnh và tuân thủ điều trị theo hướng dẫn của bác sĩ là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ tim mạch và giảm nguy cơ biến chứng.