Người bị đột quỵ ngay trước mắt bạn? 5 phút vàng sơ cứu có thể cứu một mạng người

Nhận biết sớm các dấu hiệu đột quỵ

Để có thể sơ cứu người bị đột quỵ, trước tiên cần nhận biết được các dấu hiệu cảnh báo. Một trong những phương pháp phổ biến nhất là quy tắc FAST:

• F (Face – Khuôn mặt): Miệng méo, mặt lệch về một bên.
• A (Arms – Cánh tay): Yếu hoặc liệt một bên tay chân, không thể nâng đều hai tay.
• S (Speech – Lời nói): Nói ngọng, nói khó hoặc không thể nói.
• T (Time – Thời gian): Nếu xuất hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên, cần gọi cấp cứu ngay lập tức.

Ngoài ra, người bệnh có thể xuất hiện các triệu chứng như đau đầu dữ dội đột ngột, chóng mặt, mất thăng bằng, nhìn mờ hoặc mất ý thức.

Các bước sơ cứu khi đột quỵ xảy ra

1. Giữ bình tĩnh và gọi cấp cứu ngay

Khi nghi ngờ có người bị tai biến mạch máu não, điều đầu tiên cần làm là gọi cấp cứu hoặc nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế gần nhất.

Thời gian là yếu tố quyết định trong điều trị đột quỵ. Các bác sĩ thường gọi đây là "thời gian vàng", đặc biệt trong vòng 3–4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng.

Hãy ghi nhớ thời điểm người bệnh bắt đầu có dấu hiệu bất thường hoặc thời điểm cuối cùng họ còn tỉnh táo bình thường. Thông tin này rất quan trọng đối với bác sĩ.

2. Đặt người bệnh ở tư thế an toàn

Nếu người bệnh còn tỉnh:

• Để họ nằm hoặc ngồi ở tư thế thoải mái.
• Nâng nhẹ đầu khoảng 20–30 độ.
• Nới lỏng quần áo, cà vạt hoặc các vật dụng gây chèn ép vùng cổ.

Nếu người bệnh bất tỉnh nhưng vẫn còn thở:

• Đặt họ nằm nghiêng sang một bên để tránh sặc nếu có nôn ói.
• Theo dõi nhịp thở liên tục cho đến khi nhân viên y tế đến.

3. Kiểm tra hô hấp và ý thức

Quan sát xem người bệnh có còn thở hay không bằng cách theo dõi chuyển động của lồng ngực.

Nếu người bệnh ngừng thở hoặc không có dấu hiệu sự sống:

• Tiến hành hồi sinh tim phổi (CPR) nếu bạn đã được đào tạo.
• Nhờ người khác hỗ trợ gọi cấp cứu và tìm thiết bị AED nếu có sẵn.

4. Không cho ăn hoặc uống bất cứ thứ gì

Đây là nguyên tắc rất quan trọng trong sơ cứu đột quỵ tại chỗ.

Người bệnh đột quỵ thường bị rối loạn khả năng nuốt. Việc cho uống nước, ăn cháo, uống thuốc hoặc bất kỳ loại thực phẩm nào có thể khiến họ bị sặc, gây tắc đường thở và làm tình trạng trở nên nguy hiểm hơn.

5. Trấn an người bệnh

Nếu người bệnh còn tỉnh táo, hãy nói chuyện nhẹ nhàng và động viên họ giữ bình tĩnh.

Lo lắng, hoảng sợ hoặc kích động có thể làm huyết áp tăng cao, khiến tổn thương não tiến triển nặng hơn.

Những sai lầm cần tránh khi sơ cứu đột quỵ

Nhiều người vì quá lo lắng nên áp dụng các biện pháp truyền miệng chưa được khoa học chứng minh. Những hành động này có thể làm mất đi thời gian vàng quý giá.

Không nên:

• Chích máu đầu ngón tay hoặc dái tai.
• Cạo gió, đánh cảm.
• Bấm huyệt hoặc xoa bóp mạnh.
• Tự ý cho người bệnh uống thuốc hạ huyết áp.
• Cho ăn, uống nước hoặc sử dụng các bài thuốc dân gian.
• Chờ người bệnh tự hồi phục rồi mới đưa đi bệnh viện.

Những phương pháp trên không giúp điều trị đột quỵ mà còn có thể khiến việc cấp cứu bị chậm trễ.

Tại sao cần đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt?

Điều trị đột quỵ hiện nay đã có nhiều tiến bộ vượt bậc như thuốc tiêu sợi huyết hoặc can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ chuyên dụng. Tuy nhiên, hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào thời gian.

Mỗi phút trôi qua, hàng triệu tế bào não có thể bị tổn thương không thể phục hồi. Việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có chuyên khoa đột quỵ trong thời gian sớm nhất sẽ giúp tăng cơ hội hồi phục, giảm nguy cơ tàn tật và nâng cao chất lượng cuộc sống sau điều trị.

Kết luận

Biết cách nhận biết đột quỵ và thực hiện sơ cứu đột quỵ đúng cách có thể giúp cứu sống một con người chỉ trong vài phút ngắn ngủi. Khi phát hiện người có dấu hiệu méo miệng, yếu liệt tay chân hoặc nói khó, hãy nhớ quy tắc FAST, gọi cấp cứu ngay và đưa người bệnh đến bệnh viện càng sớm càng tốt. Hành động nhanh chóng, đúng cách chính là chìa khóa giúp giảm thiểu hậu quả nặng nề của căn bệnh nguy hiểm này.